BV - Waginoza bakteryjna

Co to jest waginoza bakteryjna?

Waginoza bakteryjna czyli bakteryjne zakażenie pochwy spowodowane jest gwałtownym namnożeniem się bakterii beztlenowych, takich jak Gardnerella vaginalis, Gardneralla mobiluncus i Mycoplasma hominis, w pochwie. Bardzo często choroba ta pozostaje niezdiagnozowana, gdyż wiele kobiet zakłada, że pojawiające się u nich objawy są wynikiem zakażenia grzybiczego, które starają się leczyć stosując leki dostępne bez recepty. Najczęstszymi objawami towarzyszącymi waginozie bakteryjnej są upławy, nieprzyjemny zapach, ból, świąd lub podrażnienie.

Jak często występuje waginoza bakteryjna?

Waginoza bakteryjna jest najczęściej spotykanym rodzajem infekcji pochwy i sromu u kobiet w wieku reprodukcyjnym (wykrywana u 60% kobiet z zapaleniem pochwy). Najbardziej narażone na infekcję są młode, dorosłe kobiety, zwłaszcza aktywne seksualnie.

Jak może dojść do bakteryjnego zakażenia pochwy?

Przyczyny waginozy bakteryjnej nie są, jak dotąd w pełni poznane. Występowanie tej choroby wiąże się z zaburzeniem w obrębie mikroflory bakteryjnej pochwy. Pochwa zdrowej kobiety zasiedlona jest głównie przez „dobre” bakterie i jedynie nieliczne bakterie „złe”. Wzrost liczby tych ostatnich czyli szkodliwych bakterii prowadzi do waginozy bakteryjnej.

Niewiele wiadomo o drodze, na której dochodzi do zakażenia. Wiele pytań dotyczących roli „złych” bakterii w rozwoju waginozy bakteryjnej pozostaje bez odpowiedzi. Choroba ta może wystąpić u praktycznie każdej kobiety, jednak pewne zachowania i czynniki szczególnie sprzyjają zaburzeniu równowagi w obrębie mikroflory pochwy – należą do nich:

• nowy partner seksualny, bądź częste zmiany partnerów
• irygacja pochwy naruszająca mikroflorę
• stosowanie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej.

Nie jest jasne, jaką rolę w rozwoju waginozy bakteryjnej odgrywa aktywność seksualna. U kobiet nieaktywnych seksualnie choroba ta występuje bardzo rzadko. Ponadto, do zarażenia nie dochodzi poprzez korzystanie z wspólnych toalet, pościeli, basenów pływackich czy dotykając powierzchni czy przedmiotów.

Jakie objawy towarzyszą waginozie bakteryjnej?

U kobiet z waginozą bakteryjną mogą występować upławy o nieprzyjemnym, intensywnym zapachu, przez część kobiet określanym jako rybi, który pojawia się zwłaszcza po stosunku płciowym oraz po menstruacji. Upławy, jeśli występują, są zwykle w postaci białawej lub szarawej i często rzadkiej wydzieliny. Może także występować uczucie pieczenia podczas oddawania moczu i/lub swędzenie wokół wejścia do pochwy. Symptomem towarzyszącym infekcji jest także wzrost pH pochwy. U niektórych kobiet zakażenie przebiega bezobjawowo.

Bezpośrednim powodem waginozy bakteryjnej jest zakłócenie naturalnej równowagi bakteryjnej pochwy. Pochwowe pałeczki kwasu mlekowego, czyli „dobre” bakterie należące do rodzaju Lactobacillus, są zdolne do przeywarzania glikogenu do kwasu mlekowego i dzięki temu utrzymywania odpowiedniego (niskiego) pH pochwy, które stanowi naturalne zabezpieczenie przed namnażaniem się bakterii chorobotwórczych.

W sytuacji, gdy ta naturalna ochrona zostaje osłabiona, inne bakterie zasiedlające pochwę (np.Bacteroides sp., Peptostreptococcus sp., Gardnerella vaginalis, G. mobiluncus, Mycoplasma hominis) nadmiernie się namnażają, co prowadzi do wystąpienia objawów typowych dla waginozy bakteryjnej. U około 50% zdrowych kobiet stwierdza się obecność Gardnerella vaginalis w mikroflorze pochwy.

Stosowanie antybiotyków o szerokim spektrum działania może prowadzić do eliminacji ‘dobrych’ bakterii w pochwie, tym samym zaburzając jej prawidłową mikroflorę. Do innych czynników mogących prowadzić do zaburzenia równowagi bakteryjnej pochwy należą: irygacja pochwy, zbyt częste używanie tamponów, bądź ich zbyt rzadka wymiana, a także stosowanie wkładek wewnątrzmacicznych, błon dopochwowych, gąbek antykoncepcyjnych oraz produktów zawierających nonoksynol-9.

Większe ryzyko wystąpienia waginozy bakteryjnej stwierdzono też u osób często zamieniających partnerów seksualnych, osób mających nowego partnera seksualnego (również gdy jest to związek monogamiczny), a także osób cierpiących na choroby przenoszone drogą płciową.

Jakie komplikacje mogą wystąpić po przebyciu waginozy bakteryjnej?

W większości przypadków nie dochodzi do żadnych komplikacji pochorobowych. Jednak w pewnych sytuacjach waginoza bakteryjna zwiększa ryzyko wystąpienia innych poważnych infekcji lub problemów zdrowotnych. Waginoza bakteryjna:

• może zwiększyć podatność kobiety na infekcje wirusem HIV, jeśli jest ona narażona na kontakt z tym wirusem;
• zwiększa szansę, że kobieta będąca nosicielką wirusa HIV przekaże wirusa partnerowi seksualnemu;
• zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia zapalenia górnego odcinka dróg rodnych, jeśli przeprowadzone zostały u kobiety zabiegi takie jak histerektomia (wycięcie macicy) lub aborcja;
• u kobiet oczekujących dziecka może prowadzić do powikłań przebiegu ciąży;
• może zwiększyć podatność kobiety na przenoszone droga płciową choroby, takie jak chlamydioza czy rzeżączka.

Jak waginoza bakteryjna może wpływać na kobietę w ciąży i jej dziecko?

U kobiet w ciąży, u których stwierdzono waginozę bakteryjną, często dochodzi do przedwczesnego porodu lub dziecko rodzi się z niedowagą (poniżej 2,5 kg).

Bakterie powodujące waginozę bakteryjną mogą czasem infekować macicę i jajowody (przewody, w którymi transportowane są komórki jajowe z jajników do macicy). W tej sytuacji dochodzi do zapalenia górnego odcinka dróg rodnych. Zapalenie to może bezpośrednio prowadzić do niepłodności lub uszkodzenia jajowodów, co w przyszłości może zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży pozamacicznej i niepłodności. Ciąża pozamaciczna, czyli sytuacja gdy zapłodniona komórka jajowa rozwija się poza macicą (zwykle w jajowodzie)może prowadzić do jego pęknięcia, co stanowi zagrożenie dla życia matki.

Jak diagnozowana jest waginoza bakteryjna?

Lekarz musi zbadać pochwę pod kątem objawów typowych dla waginozy bakteryjnej oraz przeprowadzić testy laboratoryjne na obecność bakterii odpowiedzialnych za zakażenie w próbkach wydzieliny z pochwy pacjentki.

Diagnoza formułowana jest zwykle w oparciu o obserwacje oraz zapach. Badanie ginekologiczne przeprowadzane jest w celu określenia czy w szyjce macicy produkowane są nietypowe wydzieliny a także by stwierdzić, czy kobieta nie cierpi na inne choroby.

Wydzielina pochwowa może być poddana analizie poprzez dodanie 10% roztworu wodorotlenku potasu (KOH), który sprawia że charakterystyczny rybi zapach upławów staje się jeszcze bardziej wyraźny. Próbki wydzieliny są również zwykle badane pod mikroskopem, w celu potwierdzenia obecności bakterii, ponadto sprawdzane jest pH w pochwie. Większość lekarzy zaleca także pacjentkom przeprowadzenie pełnych badań w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową.

Jak leczona jest waginoza bakteryjna?

Mimo, że u niektórych kobiet może dojść do samowyleczenia waginozy bakteryjnej, wszystkie pacjentki u których wystąpiły objawy powinny poddać się leczeniu, żeby uniknąć takich komplikacji jak np. zapalenie górnego odcinka dróg rodnych. Partnerzy seksualni zwykle nie muszą być leczeni. Waginozą zarazić się mogą natomiast partnerki seksualne.

W leczeniu waginozy bakteryjnej zwykle przepisywane są antybiotyki takie jak metronidazol czy klindamycyna, w formie tabletek doustnych bądź kremów do stosowania miejscowego. W tym ostatnim przypadku, leki te mogą powodować skutki uboczne, takie jak uczucie kłucia, pieczenia czy podrażnienia. Należy w tym czasie unikać kąpieli, czy irygacji.

Rozpoczęcie leczenia jest szczególnie istotne w przypadku kobiet w ciąży. Wszystkie kobiety oczekujące dziecka, u których wystąpił kiedykolwiek przedwczesny poród lub poprzednie dziecko urodziło się z niedowagą, powinny poddać się badaniu pozwalającemu na stwierdzenie czy nie mają waginozy bakteryjnej, bez względu na to czy występują u nich objawy. Jeśli waginoza bakteryjna zostanie u nich zdiagnozowana, kobiety te powinny zasięgnąć porady lekarskiej i poddać się leczeniu.

Niektórzy lekarze zalecają, by wszystkie kobiety zamierzające poddać się histerektomii (operacji usunięcia macicy) lub aborcji przeszły badania pod kątem waginozy bakteryjnej, bez względu na to czy występują u nich objawy czy nie. Pozwoliłoby to na zmniejszenia ryzyka wystąpienia u tych pacjentek zapalenia górnego odcinka dróg rodnych.

Waginoza bakteryjna może być leczona antybiotykami. Lekarz zaleci stosowanie metronidazolu lub klindamycyny. Oba leki są w postaci tabletek przyjmowanych doustnie i oba mogą być stosowane przez kobiety oczekujące dziecka, jednak dawka różni się od tej stosowanej u kobiet nie będących w ciąży. Kobiety będące nosicielkami wirusa HIV powinny zostać poddane takiemu samemu leczeniu jak kobiety HIV-negatywne.

Może dojść do nawrotów waginozy bakteryjnej, w takich wypadkach niezbędne może okazać się leczenie także partnerów seksualnych.

Jak można uniknąć waginozy bakteryjnej?

Waginoza bakteryjna nie została jak dotąd do końca poznana przez naukowców, dlatego w 100% skuteczne metody jej zapobiegania nie są jeszcze znane. Wiadomo jednak, że ryzyko wystąpienia zakażenia zwiększa się w przypadku posiadania wielu partnerów seksualnych bądź w przypadku niedawnej zmiany partnera. U kobiet nieaktywnych seksualnie bardzo rzadko dochodzi do zakażenia.

Przestrzeganie poniższych podstawowych zaleceń może zredukować ryzyko zakłócenia naturalnej równowagi bakteryjnej pochwy, a tym samym zapobiec wystąpieniu waginozy bakteryjnej:

• Używaj prezerwatyw podczas każdego stosunku. To może zmniejszyć szanse kolejnego zakażenia.
• Ogranicz liczbę partnerów seksualnych.
• Nie rób irygacji pochwy oraz nie myj jej ‘na siłę’ nadużywając mydła i innych produktów higienicznych. Te produkty mogą zaburzyć równowagę między ‘dobrymi’ i ‘złymi’ bakteriami zasiedlającymi pochwę.

Czy można zarazić partnera/ów?

Chociaż nie jest pewne, czy waginoza bakteryjna może być przekazywana droga płciową, partner, czy partnerzy kobiety, u której występują objawy (zwłaszcza jeśli następują nawroty choroby) powinien/powinni być badani pod kątem zarówno waginozy, jak i chorób przenoszonych drogą płciową.

FAQ

Co powoduje waginozę bakteryjną?

Pochwa zdrowej kobiety zasiedlona jest głównie przez „dobre” bakterie i jedynie nieliczne bakterie „złe”. Do rozwoju waginozy bakteryjnej dochodzi, gdy zachwianiu ulega pH lub, innymi słowy, kwasowość pochwy. Ta zmiana pozwala na 100 do 1000-krotny wzrost liczby szkodliwych bakterii w stosunku do normalnego poziomu. Równocześnie, spada liczebność ‘dobrych’ bakterii.

Kobiety aktywne seksualnie są o wiele bardziej narażone na wystąpienie waginozy bakteryjnej, niż kobiety nieaktywne, jednak nie wiadomo, czy choroba ta przekazywana jest droga płciową. Irygacje oraz częste stosowanie mydła i innych produktów higienicznych do mycia pochwy, mogą prowadzić do waginozy, ponieważ w efekcie ich stosowania ‘dobre’ bakterie mogą być wypłukane lub zabite, co ułatwia zasiedlenie pochwy przez bakterie szkodliwe.

Jakie są objawy waginozy bakteryjnej?

U ponad połowy kobiet mających waginozę bakteryjną choroba przebiega bezobjawowo. Jeśli objawy występują, zwykle są łagodne.

Typowe objawy to:

• rzadka, szarawa lub biaława wydzielina (upławy), która przylega do ścian pochwy
• nieprzyjemny, intensywny rybi lub stęchły zapach
• uczucie pieczenia podczas oddawania moczu
• sporadyczny świąd pochwy
• uczucie podrażnienia, czy tkliwość pochwy podczas stosunków seksualnych lub po nich

Waginoza bakteryjna może czasem prowadzić do zapalenia górnego odcinka dróg rodnych. W wypadku wystąpienia zapalenia dróg rodnych, zainfekowana może zostać macica, jajowody, jajniki, a nawet wnętrze jamy brzusznej.

Jak szybko można być znów aktywnym seksualnie?

Wskazana jest wstrzemięźliwość seksualna w czasie oraz przez siedem dni po zakończeniu kuracji.

Czy istnieją skuteczne leki?

Tak. Waginoza bakteryjna może być leczona antybiotykami. Lekarz zaleci stosowanie metronidazolu lub klindamycyny. Oba leki są w postaci tabletek przyjmowanych doustnie i oba mogą być stosowane przez kobiety oczekujące dziecka, jednak dawka różni się od tej stosowanej u kobiet nie będących w ciąży. Podczas terapii metronidazolem nie wolno spożywać alkoholu.

Obydwa wymienione wyżej leki dostępne są również w postaci kremu i żelu, które stosowane są dopochwowo.

Bardzo ważne jest aby bez względu na rodzaj leku przeprowadzić kurację do końca, nawet jeśli objawy ustąpią przed jej zakończeniem.

Poddanie się kuracji jest niezwykle ważne u kobiet w ciąży. Wszystkie kobiety oczekujące dziecka, u których wystąpił kiedykolwiek przedwczesny poród lub poprzednie dziecko urodziło się z niedowagą, powinny poddać się badaniu pozwalającemu na stwierdzenie czy nie mają waginozy bakteryjnej, bez względu na to czy występują u nich objawy. Jeśli waginoza bakteryjna zostanie u nich zdiagnozowana, kobiety te powinny zasięgnąć porady lekarskiej i poddać się leczeniu.

Zazwyczaj kuracja powoduje obniżenie liczebności ‘złych’ bakterii w pochwie, jednak nie prowadzi do ich całkowitej eliminacji. W niektórych przypadkach, bakterie mogą powtórnie zacząć się namnażać, co może prowadzić do nawrotu waginozy bakteryjnej.